จีนขยายอิทธิพลด้วยฐานทัพทหารในแอฟริกา

จีนขยายอิทธิพลด้วยฐานทัพทหารในแอฟริกา

ฮามิด เซลแลก

ความพยายามของจีนในการใช้อำนาจอ่อนในจงอยแอฟริกาบรรลุจุดสูงสุดใหม่เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2560 เมื่อจีนเปิดสิ่งปลูกสร้างทางทหารในต่างประเทศเป็นครั้งแรกในรอบ 60 ปี ด้วยพิธีเปิดสถานที่ซึ่งทางการจีนเรียกว่า ฐานสนับสนุนการส่งกำลังบำรุงในเมืองจิบูตีบนชายฝั่งตะวันออกของแอฟริกา

แม้จีนจะรับรองว่า พันธกิจของฐานทัพคือเพื่อสนับสนุนภารกิจการคุ้มกันทางทะเล การรักษาสันติภาพและการให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม แต่นักวิเคราะห์ทางทหารตั้งคำถามเกี่ยวกับเจตนาของจีน ณ บริเวณทางเข้าออกที่หันหน้าเข้าหาช่องแคบบับเอลมันเดบนี้เป็นที่ตั้งทางยุทธศาสตร์ของเมืองจิบูตีที่ตั้งอยู่ที่ประตูของหนึ่งในเส้นทางการขนส่งข้ามคลองสุเอซที่คับคั่งมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

“กองทัพเรือจีนมาถึงอ่าวเอเดนแล้วในขณะนี้ และมีเหตุผลที่เหมาะสมว่าจำเป็นต้องมีสิ่งปลูกสร้างสำหรับวัตถุประสงค์ในการส่งกำลังบำรุงและการจัดหาปัจจัย” ดร. เงียว โชว์ บิง รองผู้อำนวยการสถาบันจีนศึกษาแห่งมหาวิทยาลัยมาเลเซียกล่าว “อย่างไรก็ตาม ด้วยการแสดงตนที่เพิ่มขึ้นและผลประโยชน์ในทวีปนี้ของจีนทำให้สิ่งปลูกสร้างทางทหารมีความสำคัญเพิ่มขึ้น เนื่องจากจะช่วยเสริมสร้างขีดความสามารถของจีนในการดำเนินการอพยพพร้อมความเป็นไปได้ของปฏิบัติการทางทหาร”

ความสนใจแอฟริกาของจีนได้รับการผลักดันด้วยแหล่งทรัพยากรธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์ ดร. เงียวกล่าวกับ ฟอรัม

“เนื่องจากแอฟริกาถูกมองว่ามีคะแนนความเสี่ยงและคะแนนการปกครองต่ำ” ดร. เงียวกล่าว “แอฟริกาจึงไม่ค่อยได้รับความสนใจทางเศรษฐกิจจากประเทศที่พัฒนาแล้ว ดังนั้น แอฟริกาจึงเป็นภูมิภาคที่เหมาะสมสำหรับบริษัทต่าง ๆ ของจีน”

การลงทุนอย่างต่อเนื่องของจีนในแอฟริกาได้เป็นฐานที่มั่นของจีนในประเทศต่าง ๆ เช่น ซูดานและเซาท์ซูดาน ซึ่งนักลงทุนตะวันตกส่วนใหญ่ไม่ค่อยให้ความสนใจ นอกเหนือจากการจัดหาเงินทุนสำหรับโครงการโครงสร้างพื้นฐานแล้ว จีนยังเป็นหุ้นส่วนทางการค้าที่ใหญ่ที่สุดของแอฟริกา ปัจจุบันจีนทำการค้าประมาณ 1.6 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 5.28 ล้านล้านบาท) ต่อปีกับแอฟริกา นิตยสาร ดิ อีโคโนมิสต์ รายงาน

การรณรงค์ขยายอิทธิพลของจีนเป็นสิ่งที่เห็นได้ชัดเจน นายไมเคิล เชอร์กิน นักวิทยาศาสตร์การเมืองอาวุโสแห่งแรนด์ คอร์ปอเรชันกล่าวว่า การเปิดฐานทัพ (ภาพ) เป็นก้าวที่สำคัญในความพยายามด้านยุทธศาสตร์ที่ดำเนินอย่างต่อเนื่อง

“จีนได้แทรกตัวเองเข้าไปสู่บทบาทใหม่ทางยุทธศาสตร์ในภูมิภาคด้วยวิธีการที่ยิ่งใหญ่และน่าทึ่ง” นายเชอร์กินกล่าว “ราวกับประกาศว่า ‘ฉันอยู่ที่นี่! และคุณจะต้องให้ความสนใจฉันมากขึ้น’ ขั้นตอนถัดไปคือเมื่อจีนพยายามอย่างจริงจังที่จะใช้ฐานทัพทางทะเลแห่งนี้เพื่อกำหนดเหตุการณ์ของโลก แต่เรายังไม่ได้ไปถึงจุดนั้น”

เมื่อพูดถึงการเมืองภายในของแอฟริกา นโยบายอย่างเป็นทางการของจีนคือการไม่แทรกแซงประเทศอื่น ดร. เงียวกล่าว “ดังนั้น ประเทศต่าง ๆ ในแอฟริกาจึงเป็นอิสระที่จะพัฒนาความสัมพันธ์กับประเทศตะวันตกในขณะที่ได้รับการพัฒนาจากจีน” ดร. เงียวกล่าว

อย่างไรก็ตาม นโยบายนี้กำลังได้รับการทดสอบในช่วงเวลาที่วุ่นวายในเซาท์ซูดาน ซึ่งได้รับเอกราชจากซูดานในปี พ.ศ. 2554 แต่สงครามกลางเมืองปะทุขึ้นในอีกสองปีถัดมา ความขัดแย้งทำให้ผู้คนหลายหมื่นคนเสียชีวิตและกระตุ้นให้เกิดวิกฤตการณ์ด้านมนุษยธรรมซึ่งบีบบังคับให้ผู้คนนับล้านต้องกลายเป็นคนพลัดถิ่น

เพื่อระงับความรุนแรง จีนไม่เพียงมีส่วนช่วยรักษาสันติภาพไว้อย่างมาก ซึ่งรวมถึงการเคลื่อนกำลังพลกองทหารสู้รบ แต่ยังได้ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทระหว่างผู้ทำสงครามทั้งสองฝ่ายและมีส่วนร่วมในการเจรจาสันติภาพแบบพหุภาคี

“อันที่จริงแล้ว จีนยืนอยู่ในทางลื่นที่ลาดเอียง” นายเชอร์กินกล่าว “ยิ่งจีนมีส่วนเกี่ยวข้องในความขัดแย้งของแอฟริกามากขึ้นเพียงใด ก็หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะถูกดึงให้เข้าไปพัวพันในปัญหาเหล่านี้มากขึ้นเท่านั้น”

นายฮามิด เซลแลก เป็นผู้สื่อข่าวสบทบของ ฟอรัม รายงานจากกรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย

หุ้น